بیشتر طراحی و اجرای سازههای بتنی با مصالحی همچون بتن و فولاد انجام میشود. فولاد میلگرد یکی از مهمترین مصالحی است که به منظور تقویت بتن و ایجاد شبکهای از الیاف فولادی در بتن استفاده میشود. یکی از مهمترین اجزای سازه که نقش بسزایی در مقاومت آن دارد فونداسیون است. به همین دلیل محاسبه میزان میلگرد مورد نیاز جهت تقویت فونداسیون از اهمیت بالایی برخوردار است. در این مقاله به بررسی انواع فنداسیون و سپس روشها و فرمولهای مورد استفاده جهت محاسبه میلگرد فونداسیون میپردازیم.
نوع فونداسیون مناسب برای هر ساختمان به عواملی چون نوع ،اندازه و خاک اطراف آن بستگی دارد. از مصالح اصلی در این کار بتن است که مقاومت بیشتری نسبت به سایر مواد دارد. انواع فونداسیون عبارتند از:
1) فونداسیون پی سطحی
2) فونداسیون پی عمیق
3) فونداسیون پی نیمه عمیق
در ادامه به توضیح هر یک از انواع فونداسیون و شرایط استفاده از آنها میپردازم.
فونداسیونهای پی سطحی در اعماق کمتر از 3 متر زیر سطح زمین اجرا میشوند و برای سازههایی با بار کم تا متوسط مناسبند. این نوع فونداسیون شامل انواعی چون پی منفرد، پی نواری و پی گسترده است.
پی منفرد برای تحمل بار ستون یا دیوار به کار میرود و شکلهای مختلفی دارد. پی نواری از نوارهای بتنی تشکیل شده و برای بار دیوارها و ستونها در یک جهت مناسب است. پی گسترده همه محدوده زیر سازه را پوشش میدهد و در سازههای سنگین یا زمینهای ضعیف به کار میرود.
فونداسیونهای پی عمیق در اعماق بیش از 3 متر زیر سطح زمین اجرا میشوند و مناسب سازههای سنگین یا زمینهای با خاک ضعیف هستند. این نوع فونداسیون شامل انواع پی شمعی، پی چاهکی و دیوار طاقتبر است.
پی شمعی از شمعهای بتنی یا فولادی تشکیل میشود که در عمق زمین قرار میگیرند. پی چاهکی هم مانند آن اما با چاهک است و دیوار طاقتبر یک دیوار ضخیم بتنی را شامل میشود. این فونداسیونها برای سازههای سنگین مناسبند.
فونداسیون پی نیمه عمیق در اعماقی بین 3 تا 10 متر زیر سطح زمین قرار میگیرد. این نوع فونداسیون مناسب سازههایی است که بار متوسط تا سنگینی دارند و در زمینهایی با خاک باربری متوسط ساخته میشوند.
پی نیمه عمیق ظرفیت باربری بالاتری نسبت به پی سطحی دارد. همچنین برخلاف پی عمیق، به حفاری عمیقتر زمین نیاز ندارد. بهطور کلی هزینه ساخت پی نیمه عمیق از پی عمیق کمتر است.
در جلسه کوتاهی که با کارفرما دارید، انتظار میرود بتوانید مقدار میلگرد مورد نیاز برای پروژه را به سرعت محاسبه کنید. بنابراین، در ادامه سریعترین روش برای محاسبه این میزان را شرح میدهیم.
ابتدا باید متراژ غیرمفید ساختمان را محاسبه کرد. برای مثال برای یک ساختمان ۷ طبقه با مساحت ۲۰۰ متر، مراحل زیر را طی میکنیم:
- متراژ اصلی با مساحت غیرمفید هر طبقه (۲۰متر) جمع میشود
- این مقدار برای هر طبقه تکرار میشود
- سپس کل متراژ غیرمفید بدست میآید
این مقدار کل را در ۶۰ تا ۶۷ کیلوگرم ضرب میکنیم تا میزان میلگرد مورد نیاز بدست آید. سپس با ضرب در قیمت روز میلگرد هزینه کل آن محاسبه میشود.
مثال را در زیر بهتر توضیح داده ام:
فرض کنید ساختمانی 7 طبقه وجود دارد که مساحت هر طبقه 200 متر مربع است.
- متراژ اصلی هر طبقه 200 متر مربع است
- به این 200 متر مساحت غیرمفید 20 متر اضافه میشود که 220 متر میشود
- این 220 متر برای هر طبقه تکرار میشود
- با 7 طبقه بودن ساختمان 220*7=1540 متر مربع متراژ کل غیرمفید بدست میآید
- این 1540 متر مربع را در 60 کیلوگرم بر متر مربع ضرب میکنیم
- 1540*60= 92400 کیلوگرم میلگرد مورد نیاز بدست میآید
- در نهایت با ضرب این 92.4 تن میلگرد در قیمت روز آن میتوان هزینه کل میلگرد را محاسبه کرد.
برای محاسبه دقیق میلگرد مورد نیاز فونداسیون، ابتدا باید مقدار میلگردهای طولی، عرضی و تقویتی را محاسبه کرد.
میلگردهای طولی در جهت طول فونداسیون و میلگردهای عرضی در عرض آن قرار میگیرند.
دو روش کلی برای این محاسبات وجود دارد:
در روش محاسبه از روی نقشه، از طرحهای اجرایی فونداسیون برای محاسبه طول هر میلگرد و در نهایت مقدار کل مورد نیاز آنها استفاده میشود. این روش دارای دقت بیشتری است و برای طرحهای بزرگ یا پیچیده توصیه میشود.
سپس برای محاسبه میلگردهای طولی فونداسیون باید توجه داشت که این محصولات در طول محور اجرا میشوند و معمولاً در دو ردیف بالا و پایین فونداسیون قرار میگیرند. بنابراین برای محاسبه آنها باید موارد زیر در نظر گرفته شود:
کاور یا پوشش به معنی فاصلهای است که میلگرد از سطح بتن دارد.
دلایل استفاده از کاور عبارتند از:
آهن در تماس مستقیم و بدون پوشش با بتن به سرعت زنگ میزند. کاور این تماس مستقیم را جلوگیری میکند.
کاور باعث میشود بتن راحتتر اطراف میلگرد را پر کند و اتصال خوبی بین آنها ایجاد شود.
کاور فضایی را برای حرکت میلگرد تا جایگاه نهاییاش فراهم میکند تا نصب آسانتر باشد.
بنابراین کاور به منظور حفاظت میلگرد و بهبود اتصال با بتن لحاظ میشود.
#